Portal:Tē-lí – Wikipedia

跳至內容 Wikipedia (chū-iû ê pek-kho-choân-su) beh kā lí kóng... Tê-ba̍k Bûn-hòa Chū-jiân Chong-kàu Jîn-sè Kiān-khong Ki-su̍t Le̍k-sú Siā-hōe Sò͘-ha̍k Tē-lí Tiat-ha̍k pian-chi̍p Tē-lí Mn̂g-kháu-ia̍h Tē-lí, khah piáu-bīn ê chi̍t khoán ì-sù, to̍h sī "koan-hē Tē-kiû ê kì-su̍t ia̍h su-siá". Nā te̍k-pia̍t chí ha̍k-su̍t ê hong-bīn, thang kóng tē-lí-ha̍k, sī gián-kiù thó͘-tē, te̍k-tiám, chū-bîn, kap Tē-kiû hiān-siōng ê kho-ha̍k. Tē-lí-ha̍k gián-kiù ū 4 khoán le̍k-sú thoân-thóng, pau-koat tùi chu-jiân kap jîn-lūi hiān-siōng ê khong-kan hun-sek, tùi tē-khu ê gián-kiù, tùi lâng kap thó͘-tē koan-hē ê gián-kiù, kap tùi Tē-kiû kho-ha̍k ê giná-kiù. Hiān-tāi ê tē-lí sī chi̍t khoán choân hong-bīn ê ha̍k-būn, chú-iàu beh liáu-kái tē-kiû kap i só͘-ū jîn-lūi kap chū-jiân ê ho̍k-cha̍p-sèng, m̄-ná sī chia mi̍h-kiāⁿ tī toh-ūi ê būn-tê, ia̍h hâm in sī chóaⁿ-iūⁿ piàn-hòa kiam sán-seng ê būn-tê. Tē-lí, mā hông chheng chò sī "sè-kài ê ha̍k-būn" kap "jîn-bûn kap bu̍t-lí kho-ha̍k chi kan ê kiô". Tē-lí chòe chú-iàu nn̄g khoán hun-iá, sī jîn-bûn tē-lí kap chū-jiân tē-lí. Kè-sio̍k liáu-kái bûn-hòa... Têng kéng kòe-soán hāng-bo̍k (piàⁿ-chheng) pian-chi̍p Kòe-soán ê bûn-chiuⁿ 2011 nî Ji̍t-pún Tang-pak tē-hng tē-tāng hoat-seng tī tong-tē tong nî 3 goe̍h 11 ji̍t 14 sî 46 hun; tē-tāng tiong-sim tī Ji̍t-pún Tang-pak tē-hng Sanriku tang-pêng ê kīn-hái, tāi-iok lî Osika poàn-tó 130 kong-lí, chhim-tō͘ 24.4 kong-lí chó-iū. Tē-tāng ê lēng-liōng kui-bô͘ ū M9.0, sī Ji̍t-pún ū kho-ha̍k kì-lio̍k í-lâi siāng toā ê chi̍t kái tē-tāng. Tē-tāng ín-khí toā kui-bô͘ ê hái-tiòng kap hoé-chai, koh ū goân-chú-le̍k hoat-tiān-só͘ ê sún-hāi. Kun-kù 2017 nî 3 goe̍h 10 ji̍t ê pò-kò, ū 15,893 lâng sí-bông; 2,553 lâng sit-chong. ...Bûn-khò͘/Ka-thiamKè-sio̍k... pian-chi̍p Pún kò-goe̍h 1931 nî 2 goe̍h 3 ji̍t – Niú-se-lân hoat-seng Hawke's Bay tē-tāng (siōng), kàu bóe chō-sêng 256-ê lâng sí-bông. Kî-tha... pian-chi̍p Kòe-soán ê jîn-bu̍t Alfred Russel Wallace (1823 nî 1 goe̍h 8 ji̍t – 1913 nî 11 goe̍h 7 ji̍t) sī chi̍t ūi tī Eng-kok Ui-le̍k-sū chhut-sì ê seng-bu̍t-ha̍k-ka, thàm-hiám-ka kiam tē-lí-ha̍k-ka. Wallace siōng chhut-miâ--ê sī to̍k-li̍p iōng chū-jiân soán-te̍k lâi hoat-tián chìn-hoà ê lí-lūn; i tī chit hong-bīn ê lūn-bûn āu-lâi hām Charles Darwin ê tù-chok chò-hóe tī 1858 nî ê sî-chūn hoat-piáu. Wallace ê chìn-hoà lí-lūn, mā sī chhì-khek Darwin thê-chhut Chéng ê Khí-goân ê goân-in chi it. Tû-liáu tī chìn-hoà hong-bīn ê gián-kiù, Wallace mā pat kiâⁿ-iû kòe Amazon phûn-tē kap Má-lâi Kûn-tó. I hoat-kiàn tio̍h chāi-tē ê tōng-bu̍t kûn-thé hun-pò͘ ê hun-kài, che chiū sī hiān-sî só͘ kóng Wallace Sòaⁿ khài-liām ê iân-khí. ...Bûn-khò͘/Ka-thiamKè-sio̍k... pian-chi̍p Lí kám chai-iáⁿ... ... he tùi Hông-gâ-lī kap Ú-khek-lân, thàng kàu Bông-kó͘ kap Tiong-kok, ū chi̍t phìⁿ Au-A Chháu-po͘ (siōng)? ... he tī Lô-má Tè-kok sî-tāi, ki-á-ji̍t ê Pa-lí chit-ê só͘-chāi ū chi̍t-ê hō chò Lutetia ê siâⁿ? ... he í-keng hông hoat-kiàn chai-iáⁿ ê hóe-sêng-giâm ū 700-gōa chióng? ...Bûn-khò͘/Ka-thiamKî-tha... pian-chi̍p Kòe-soán ê iáⁿ-siōng Credit: Daniel Schwen Sūi-se kap Italia pian-kài Alpes soaⁿ-khu lāi-bīn Bernina Soaⁿ-me̍h ê Morteratsch peng-hô. ...Bûn-khò͘/Ka-thiamKè-sio̍k... pian-chi̍p Kòe-soán ê ín-kù “ Lán Tâi-oân sī hái-iûⁿ bûn-hòa, hái-iûⁿ ê sû-lūi chiok hong-hù--ê, lí chin-chiàⁿ beh hoan-e̍k chò Hôa-bûn mā bô hoat-tō͘ hoan-e̍k. Góa kí chi̍t lē, chhiūⁿ soa, sòaⁿ, lán ê se-pō͘ lóng ū sòaⁿ, he hái an-ne lo̍h--khì che kiò chò soa-phiâⁿ, mā ē-sài kóng hái-phiâⁿ, in-ūi ū éng, tī hái tiong-ng ē phû chi̍t-ê soa-chiu, soa-chiu kap hái-phiâⁿ tiong-ng koh chi̍t-ê kau-á, che tio̍h kiò chò kau, kau koh khì tio̍h sì sòaⁿ, lí tī Tâi-oân seng-oa̍h m̄-chai-iáⁿ chit-ê bêng-sû bē-saih. ” — Âng Ûi-jîn, "Ke-o̍h, ke-thiaⁿ, chò pûi-té" (1993 nî 7 goe̍h 8 ji̍t siong-tâm kì-lio̍k, Iûⁿ Ún-giân chéng-lí), siu tī Tâi-gú chit-tiâu lō͘: Tâi-bûn kang-chok-chiá hóng-tâm-lio̍k (1995 nî) ...Bûn-khò͘/Ka-thiamKî-tha... pian-chi̍p Lūi-pia̍t Soán ► lâi khòaⁿ chhù-lūi-pia̍t Tē-lí Tē-lí-ha̍k A-chiu ê tē-lí Au-chiu tē-lí Bí-chiu ê tē-lí Hong-ūi Hui-chiu tē-lí Hái-iûⁿ Hái-oan Khì-hāu Kok-kok ê tē-lí Kong-hn̂g Lâm Bí-chiu tē-lí Pak-ke̍k Peng-goân Peng-hô Siâⁿ-chhī Soa-bo̍k Soaⁿ Soaⁿ-kok Thian-jiân chai-lān Tó-sū Tāi-lio̍k Tē-he̍k Tē-hêng Tē-kiap Tē-lí chu-sìn hē-thóng Tē-lí-chheh Tē-tô͘ Ú-lîm Ūn-hô pian-chi̍p Tē-lí portal Bí-kok Bûn-hòa Hô-lân Siā-hōe Tōng-bu̍t pian-chi̍p Wikimedia Tē-lí tī Wikibooks Tē-lí tī Wikimedia Commons Tē-lí tī Wikinews Tē-lí tī Wikiquote Tē-lí tī Wikisource Tē-lí tī Wikiversity Tē-lí tī Wiktionary Soat-bêng-su kap chheh-pún Iáⁿ-siōng kap mûi-thé Niú-suh Ín-kù Bûn-pún Ha̍k-si̍p chu-goân Tēng-gī Siáⁿ-mi̍h sī portal? portal lia̍t-toaⁿ Lâi-goân: "https://zh-min-nan.wikipedia.org/w/index.php?title=Portal:Tē-lí&oldid=3247174" Lūi: Tē-lí portalTē-lí Chhiau-chhoē Portal:Tē-lí 114 chióng gí-giân Ke chi̍t-ê toān-lo̍h